1.ΣΗΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
Τα παράκτια θαλάσσια οικοσυστήματα (κλειστοί κόλποι, αμμώδεις παραλίες, λιμνοθάλασσες, υγροβιότοποι, ποταμοεκβολές) έχουν συνεχή και ιστορική σημασία για τον άνθρωπο και τις δραστηριότητές του, ιδιαίτερα όταν τα οικοσυστήματα αυτά θεωρηθούν ως ολοκληρωμένα "βιογεωχημικά" συστήματα. Η σημασία των παράκτιων θαλάσσιων οικοσυστημάτων αυξάνεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια, καθώς αυτά έχουν μετατραπεί σε κέντρα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.
Ωστόσο, τα περισσότερα παράκτια θαλάσσια οικοσυστήματα υφίστανται σήμερα τις σημαντικές επιδράσεις που ασκούν οι κάθε είδους ανθρώπινες δραστηριότητες (οικιστικές, βιομηχανικές, γεωργικές και τουριστικές δραστηριότητες). Η επιβάρυνση των υδάτων της παράκτιας ζώνης με μεγάλες ποσότητες οργανικών ουσιών, οι οποίες διπλασιάστηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες, προκαλεί το φαινόμενο του ευτροφισμού, με συνέπεια τη συνεχή υποβάθμιση των παράκτιων οικοσυστημάτων. Η συσσώρευση πλούσιων θρεπτικών συστατικών στις εκβολές των ποταμών, στα λιμάνια, τους παράκτιους υγροβιότοπους και γενικά στα κλειστά οικοσυστήματα ευνοεί το πολλαπλασιασμό των φυκών. Η υπερβολική αύξηση της βιομάζας μειώνει τη διαφάνεια των νερών, εμποδίζει την ανανέωση και την οξυγόνωσή τους, περιορίζοντας τις φωτοσυνθετικές δραστηριότητες σε ζώνες μικρού βάθους. Τα παραπάνω έχουν σαν συνέπεια την εμφάνιση μαζικών θανάτων ψαριών από ασφυξία, την απελευθέρωση στα νερά παθογόνων μικρο-οργανισμών και τοξινών και την δημιουργία συχνών έως μονίμων ευτροφικών φαινομένων.
Φαινόμενα ευτροφισμού προκαλεί επίσης και ο εμπλουτισμός των παράκτιων υδάτων με αυξημένες ποσότητες θρεπτικών συστατικών προερχόμενων από αστικά λύματα. Τα λασπώδη λύματα των υπονόμων, τα ανεπεξέργαστα ή μερικώς επεξεργασμένα λύματα απειλούν την υγεία των κολυμβητών και των καταναλωτών που τελικά τρέφονται με μολυσμένα θαλάσσια προϊόντα. Τα βαρέα μέταλλα, οι τοξίνες και τα πετρελαιοειδή προερχόμενα από τα απόβλητα των βιομηχανιών, τα οποία ρυπαίνουν το νερό των παράκτιων οικοσυστημάτων, δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Σήμερα, είναι κοινή διαπίστωση ότι η προστασία και συνετή διαχείριση των παρακτιων οικοσυστημάτων δεν έχει προχωρήσει στη πράξη σε ικανοποιητικό βαθμό, παρά τα θετικά βήματα που συντελέστηκαν κατά τη τελευταία δεκαετία (προστασία υγροβιοτόπων και λιμνοθαλασσών μέσω διεθνών συνθηκών, όπως RAMSAR και NATURA).

ΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Α.Μ.Θ Η ακτογραμμή της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης εκτείνεται από τις εκβολές του Ποταμού Στρυμόνα έως το Δέλτα του Ποταμού Έβρου, περιλαμβάνοντας μία σειρά από ευαίσθητα παράκτια οικοσυτήματα, όπως ο Κόλπος Καβάλας, οι λιμνοθάλασσες του Ποταμού Νέστου, το εκβολικό οικοσύστημα του Ποταμού Νέστου, ο Κόλπος Μαρώνειας, η Λίμνη Ισμαρίδα και οι λιμνοθάλασσες Ροδόπης, η Λίμνη Βιστονίδα, ο Κόλπος Αλεξανδρούπολης και το δελταϊκό οικοσύστημα του Ποταμού Έβρου.
Στα οικοσυστήματα αυτά παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια φαινόμενα εμφάνισης ευτροφικών συνθηκών, με ολοένα αυξανόμενη ένταση και συχνότητα, οδηγώντας τα σε συνεχή υποβάθμιση. Ειδικότερα, στους Κόλπους Καβάλας, Μαρώνειας και Αλεξανδρούπολης η συνεχής υποβάθμιση των παράκτιων οικοσυστημάτων οδηγεί στη μείωση της αλιευτικής παραγωγής, τη παρουσία συχνών ευτροφικών φαινομένων και τον περιορισμό των τουριστικών δραστηριοτήτων.
Οι ανυσηχητικές διαστάσεις των φαινομένων αυτών και οι βιβλιογραφικές αναφορές που δείχνουν αύξηση των συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων και άλλων ρύπων στο νερό των παράκτιων αυτών συστημάτων, κατά δύο ή τρείς φορές σε σχέση με αυτές της τελευταίας δεκαετίας, απαιτούν τη συστηματική μελέτη των περιβαλλοντικών διεργασιών και τη λήψη άμεσων διαχειριστικών μέτρων πρόληψης και προστασίας με μεσο- μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Οι υψηλές συγκεντρώσεις θρεπτικών αλάτων και άλλων τοξικών ρύπων στη παράκτια ζώνη της Περιφέρειας Α.Μ.Θ. προέρχονται από : α) Θρεπτικά άλατα που παράγονται στη παράκτια ζώνη, προερχόμενα από εργοστάσια βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυμάτων, βιομηχανικές, οικιστικές και γεωργικές δραστηριότητες, που αναπτύσσονται στη παράκτια ζώνη της Περιφέρειας Α.Μ.Θ.,
β) Θρεπτικά άλατα που παράγονται στην ενδοχώρα και μεταφέρονται στη παράκτια ζώνη μέσω του επιφανειακού υδρογραφικού δικτύου (χείμαροι, ποτάμια, επιφανειακές απορροές),
γ) Θρεπτικά άλατα που παράγονται σε άλλες χώρες, π.χ., Βουλγαρία, και μεταφέρονται στη παράκτια ζώνη μέσω μεγάλου μήκους διασυνοριακών ποταμών (Νέστος, Έβρος, Στρυμόνας),
δ) Θρεπτικά άλατα που παράγονται σε άλλες χώρες, π.χ., χώρες Μαύρης Θάλασσας, και μεταφέρονται στη παράκτια ζώνη της Περιφέρειας Α.Μ.Θ. μέσω της μεγάλης κλίμακας υδροδυναμικής κυκλοφορίας που μεταφέρει υδάτινες μάζες από τη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Στενών των Δαρδανελλίων στο Θρακικό Πέλαγος.

ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΡΓΟΥ
Η παρούσα πρόταση διαμόρφωσης πολιτικής υποβάλλεται στα πλαίσια του Προγράμματος INTERREG IIΙ διότι :
α) το Πρόγραμμα αυτό υποστηρίζει δράσεις διασυνοριακού χαρακτήρα και διασυνοριακού ενδιαφέροντος με έμφαση στη προστασία του περιβάλλοντος και των παράκτιων οικοσυστημάτων και ανοικτών θαλασσών,
β) το προτεινόμενο έργο διαθέτει αποδεδειγμένο διασυνοριακό χαρακτήρα και διασυνοριακό ενδιαφέρον, καθώς παρόμοια παράκτια οικοσυστήματα στη Βουλγαρία και τη Τουρκία έχουν παρουσιάσει φαινόμενα ευτροφισμού σε εξίσου σημαντικές κλίμακες.
γ) το προτεινόμενο έργο συμβάλλει στην ανάπτυξη επιστημονικής συνεργασίας τόσο μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας, όσο και μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας, σε θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής και διαχείρισης και προωθεί τη δημιουργία μόνιμων υποδομών στο Βόρειο Αιγαίο και τη Μαύρη Θάλασσα, με σκοπό τη συστηματική καταγραφή της εξέλιξης των παράκτιων θαλάσσιων οικοσυστημάτων, την εφαρμογή κοινών διαχειριστικών μέτρων προστασίας και πρόληψης και τη μεταφορά τεχνογνωσίας από τη μία χώρα στην άλλη.

ΣΗΜΑΣΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΡΓΟΥ
Το προτεινόμενο έργο έχει πρωταρχική σημασία για τη Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, στη διαχείριση της οποίας ανήκει το Θρακικό Πέλαγος, και οι ακτές δυτικά του Νέστου.
α) συντελεί στην αξιοποίηση του υφιστάμενου επιστημονικού και ερευνητικού δυναμικού της περιοχής,
β) προωθεί την ανάπτυξη επιστημονικής συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες Τουρκία και Βουλγαρία σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η διασυνοριακή ρύπανση και ο ευτροφισμός των παράκτιων θαλάσσιων οικοσυστημάτων,
γ) βοηθά την ανάπτυξη μόνιμων υποδομών συστηματικής παρακολούθησης και συνεχούς καταγραφής των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών του νερού στη παράκτια ζώνη, 3 με χρήση σύγχρονων τεχνικών και μεθόδων (τηλεμετρία, δορυφορικές εικόνες, αεροφωτογραφίες, επιτόπιες δειγματοληπτικές έρευνες),
δ) διερευνά τη συμμετοχή στις συνθήκες ευτροφισμού των τοπικών δραστηριοτήτων σε σχέση με τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται στις γειτονικές χώρες και μεταφέρονται στη παράκτια ζώνη της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας – Θράκης είτε μέσω διασυνοριακών ποταμών είτε μέσω της παράκτιας κυκλοφορίας,
ε) προτείνει διαχειριστικά μέτρα προστασίας των οικοσυστημάτων της παράκτιας ζώνης με βάση την αειφορική ανάπτυξη,
στ) συνδέεται άμεσα με παραγωγικές δραστηριότητες όπως η αλιεία και ο τουρισμός, με τις οποίες είναι άρρηκτα δεμένο το παράκτιο θαλάσσιο περιβάλλον,
ζ) προσφέρει τη δυνατότητα πρόσβασης στα δεδομένα που θα συλλέγονται σε φορείς έρευνας, εκπαίδευσης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Α) Κόστος Εξοπλισμού 240 εκ. δρχ.
Β) Μισθοί Προσωπικού 200 εκ. δρχ.
Γ) Κόστος Μετακινήσεων – Συντήρηση 100 εκ. δρχ.
Δ) Κόστος Αγοράς Αναλωσίμων 80 εκ. δρχ.
Ε) Λοιπά Έξοδα 80 εκ. δρχ.
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ 700 εκ. δρχ.